Menu Close

นิ่วในถุงน้ำดี

นิ่วที่ในถุงน้ำดีเกิดจากอะไร ?

เกิดจากการตกผลึกของหินปูน (แคลเซียม) คอเลสเตอรอล และบิลิรูบิน (สารเคมีชนิดหนึ่งที่ให้สีเหลืองออกน้ำตาล เกิดจากการแตกตัวหรือการตายของเซลล์เม็ดเลือดแดงในหลอดเลือด) ที่มีอยู่ในน้ำดี ส่วนสาเหตุที่ทำให้เกิดการตกผลึกของสารเหล่านี้ เชื่อว่าเกิดจากการติดเชื้อของทางเดินน้ำดี และความไม่สมดุลของส่วนประกอบคอเลสเตอรอลและบิลิรูบินในน้ำดี การตกผลึกของสารเหล่านี้อาจทำให้เกิดเป็นก้อนนิ่วเพียงก้อนเดียวหรือก้อนเล็ก ๆ หลาย ๆ ก้อน

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็น “นิ่วในถุงน้ำดี” ?

อย่างที่เราทราบกันแล้วว่า “นิ่วในถุงน้ำดีที่เกิดจากคอเรสเตอรอล” เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด นั่นอาจบ่งบอกได้ว่า พฤติกรรมการใช้ชีวิตของเราอาจเป็นหนึ่งในสิ่งกระตุ้นของการเกิดโรค โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะอ้วน เพราะมีปริมาณคอเลสเตอรอลในน้ำดีเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ อีก ได้แก่

  • เพศและอายุ โรคนิ่วในถุงน้ำดีมักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และพบได้ในบ่อยในผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป
  • มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคนิ่วในถุงน้ำดี
  • ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
  • ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคเลือด
  • ผู้ที่รับประทานยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนทดแทน เพราะฮอร์โมนเอสโตรเจนมีผบต่อการเพิ่มปริมาณคอเลสเตอรอลในถุงน้ำดี
  • ชอบรับประทานอาหารไขมันสูง

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดนิ่ว

  • ความอ้วน คนอ้วนจะเกิดนิ่วที่มีคอเลสเตอรอล เนื่องจากการบีบตัวของถุงน้ำดีลดลง
  • การได้ฮอร์โมนเอสโตรเจนจากการรับประทานหรือตั้งครรภ์ ทำให้ระดับคอเลสเตอรอลในน้ำดีสูง
  • การได้ยาลดไขมันบางชนิด ทำให้คอเลสเตอรอลในน้ำดี
  • ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีระดับไขมันชนิดไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงมากๆ
  • การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว ทำให้ร่างกายละลายไขมันมากไป

อาการ “นิ่วในถุงน้ำดี”

  • ท้องอืด
  • แน่นท้อง อาหารไม่ย่อยหลังทานอาหารไขมันสูง เป็น ๆ หาย ๆ เรื้อรัง
  • ปวดใต้ลิ้นปี่/ชายโครงด้านขวา
  • ปวดร้าวที่ไหล่/หลังขวา
  • คลื่นไส้อาเจียน มีไข้หนาวสั่น
  • ดีซ่าน/ตัว-ตาเหลือง

วิธีการรักษา

วิธีการรักษา “นิ่วในถุงน้ำดี”  ที่ดีในปัจจุบัน คือ การผ่าตัดโดยใช้กล้องส่องผ่านทางช่องท้อง  เป็นการผ่าตัดแบบโดยการเจาะรูเล็กๆ ที่หน้าท้อง ถ้าผู้ป่วยไม่มีถุงน้ำดีอักเสบเฉียบพลัน การผ่าตัดโดยใช้กล้องส่องผ่านทางช่องท้องสามารถทำได้สำเร็จถึงร้อยละ 95

การผ่าตัดถุงน้ำดีแบบผ่านกล้อง (Laparoscopic Cholecystectomy)

โดยแพทย์จะทำการสอดกล้องขนาดเล็กผ่านบริเวณสะดือและชายโครงขวา มีแผลขนาดเล็กเพียง 0.5 ซม. เพื่อทำการผ่าตัดรักษานิ่วในถุงน้ำดี ผู้ป่วยจะเสียเลือดน้อย ฟื้นตัวได้เร็ว กลับบ้านภายใน 1-2 วัน แต่หากปล่อยไว้ให้เกิดการอักเสบมากนานหลายวัน อาจส่งผลให้ยากต่อการรักษา เมื่อเกิดอาการผิดปกติ ไม่ควรปล่อยไว้เป็นเวลานาน อาจไม่สามารถรักษาด้วยวิธีผ่าตัดผ่านกล้องได้

ซึ่งปัจจุบันการผ่าตัดผ่านกล้อง เป็นวิธีการรักษาที่ได้มาตราฐานและเป็นที่ยอมรับ ช่วยให้แผลเล็ก เจ็บน้อย ฟื้นตัววัย และลดความเสี่ยงการติดเชื้อหลังผ่าตัด

ผ่าตัดผ่านกล้องนิ่วในถุงน้ำดี แผลเล็ก หายไว ไร้กังวล

หากคุณมีอาการดังที่กล่าวมาข้างต้น หรือสงสัยว่าตนเองมีอาการอยู่ในกลุ่มเสี่ยงของโรคนิ่วในถุงน้ำดี ควรไปพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยและรับการรักษา โรคนิ่วในถุงน้ำดี สามารถทำการตรวจวินิจฉัยได้โดยการอัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนบนเพื่อดูว่ามีนิ่วในถุงน้ำดีหรือไม่ หากตรวจพบก้อนนิ่ว สามารถทำการรักษาได้โดยการผ่าตัดทั้งแบบเปิดหน้าท้องและผ่าตัดผ่านกล้อง ซึ่งการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้องนั้น แพทย์จะเลือกใช้ในกรณีที่การอักเสบมาก ถุงน้ำดีแตก หรือมีการติดเชื้อในช่องท้อง

การป้องกันนิ่วในถุงน้ำดี

ควบคุมน้ำหนัก และระดับไขมันในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ โดยการออกกำลังกายและควบคุมอาหาร เพื่อป้องกันไม่ให้มีการหลั่งคอเลสเตอรอลในน้ำดีมากเกินไป หากต้องการลดน้ำหนัก ควรลดอย่างถูกวิธีค่อยเป็นค่อยไป เพราะการที่น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว จะทำให้ตับหลั่งคอเลสเตอรอลในน้ำดีมากกว่าปกติ

ที่มา : กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข